378

ชุมชนบ้านห้วยหาด จังหวัดน่าน

หมู่บ้าน “จิ๋วแต่แจ๋ว” ที่ฟื้นเขาหัวโล้นเมืองน่าน

   ในยุคความขัดแย้งทางอุดมการณ์การเมือง ป่าในภูเขาสูงหลายจังหวัดกลายเป็นพื้นที่ปฏิบัติการของทั้งฝ่ายทหารและ พคท. รวมทั้งจังหวัดน่าน เกิดแผนยุทธศาสตร์สกัดการขยายฐาน พคท. โดยการอพยพชุมชนจากพื้นราบขึ้นมาอยู่บนภูเขาเพื่อช่วงชิงพื้นที่ บ้านห้วยหาด เป็นชุมชนหนึ่งที่อพยพจากพื้นที่ราบ ขึ้นมาอยู่บนภูเขาตามแผนยุทธศาสตร์ ชุมชนไทลื้อแห่งนี้ได้รับผลกระทบจากการสู้รบ และต้องปรับตัวกับการใช้ชีวิตใหม่ ชาวบ้านจึงรับจ้างตัดไม้จากการสัมปทานที่มีอยู่ เมื่อไม้ใหญ่หมดก็ถางป่าทำไร่เลื่อนลอยปลูกข้าวโพด เมื่อดินจืดก็เริ่มที่ใช้สารเคมีและเข้มข้นขึ้นเรื่อยๆ จนส่งผลเสียต่อสุขภาพ ป่ารอบหมู่บ้านเสื่อมโทรมทำให้เกิดภาวะน้ำแล้ง  ความต้องการสร้างแหล่งน้ำเพื่อเป็นประปาหมู่บ้าน นำมาสู่การปรับตัวในทุกๆ ด้าน เปลี่ยนข้าวโพดมาจากเป็นนาขั้นบันได ฟื้นป่าด้วยประเพณีความเชื่อดั้งเดิม สร้างรายได้จากปศุสัตว์และเกษตรอินทรย์ กลุ่มสตรีมีบทบาทสร้างความเข้มแข็งด้วยภูมิปัญญาการทอผ้าไทลื้อเป็นสินค้าชุมชน สร้างรายได้คู่กับการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม บ้านห้วยหาดจึงเป็นแบบอย่างของชุมชนเล็กๆ ที่ปรับตัวผ่านวิกฤติโดยใช้ความสามัคคี ก้าวสู่วิถีชีวิตที่เกื้อกูลธรรมชาติ ยุติการปลูกข้าวโพดและฟื้นเขาหัวโล้นซึ่งเป็นปัญหาท้าทายที่สุดของจังหวัดน่าน...


378