โรงเรียนเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทร์ ภูเก็ต ในพระราชูปถัมภ์ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี จังหวัดภูเก็ต

โรงเรียนในป่าชายเลนสร้างจิตสำนึกรักสิ่งแวดล้อม

โรงเรียนตั้งอยู่ในบริเวณที่ดินป่าเลนเกาะคลองผี ที่ได้รับอนุญาตจากกรมป่าไม้ ให้เข้าไปใช้ประโยชน์ จำนวนกว่า 71 ไร่ เป็นโรงเรียนที่มีป่าชายเลนอยู่กลางโรงเรียนและบริเวณโดยรอบ ทำให้โรงเรียนเห็นความสำคัญของการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ คณะผู้บริหาร ครู นักเรียน ผู้ปกครอง และชาวบ้านในชุมชน จึงริเริ่มรวมกลุ่มจิตอาสา “ชมรมปูก้ามดาบ” ขึ้น เริ่มต้นทำกิจกรรมด้านสิ่งแวดล้อมมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2560 เป็นโรงเรียนผู้นำเรื่องสิ่งแวดล้อม โดยใช้ฐานทรัพยากรของโรงเรียนเป็นโจทย์ในการทำกิจกรรม เช่น ปล่อยปู ดูแลป่าชายเลน จัดเก็บขยะที่มีจำนวนมากจนสะอาด รวมทั้งส่งเสริมหน้าที่พลเมือง นำเรื่องสิ่งแวดล้อมมาบูรณาการใน 8 สาระวิชา การเรียนรู้โครงการสวนพฤกษศาสตร์ในโรงเรียน การพัฒนาทักษะความรู้คิดผ่านการทำโครงงานวิทยาศาสตร์ต่าง ๆ และกำลังดำเนินโครงการสิ่งแวดล้อมศึกษา รวมถึงนำกิจกรรมวิชาการมาแก้ปัญหาของชุมชนรอบโรงเรียน อาทิ เปลี่ยนน้ำเค็มเป็นน้ำจืด การใช้สารละลายเป็นไฟฟ้าใช้ในเรือของชาวประมง

ประวัติโรงเรียน

โรงเรียนเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทร์ ภูเก็ต เดิมชื่อ โรงเรียนภูเก็ตพิทยาคม เป็นโรงเรียนที่เปิดสอนระดับ    มัธยมต้นถึงมัธยมปลาย ก่อตั้งเมื่อ วันที่ 18 พฤษภาคม พ.ศ. 2538 ต่อมาในปี พ.ศ. 2539 กระทรวงศึกษาธิการ ได้จัดตั้งโรงเรียนเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี เพื่อสนองพระราชปณิธานของสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีที่ทรงมีต่อการศึกษา และเพื่อเป็นอนุสรณ์สถานให้อนุชนรุ่นหลังได้รำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของพระองค์ท่าน และเห็นว่าโรงเรียนภูเก็ตพิทยาคม เป็นโรงเรียนที่มีความเหมาะสม จึงได้เปลี่ยนชื่อจากโรงเรียนภูเก็ตพิทยาคมเป็นโรงเรียนเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทร์ ภูเก็ต เมื่อวันที่ 24 ตุลาคม พ.ศ. 2539 โดยมุ่งหวังให้เป็นโรงเรียนที่มีความสมบูรณ์ มีความพร้อมทั้งในด้านอาคารเรียน ตลอดจนวัสดุอุปกรณ์ ครุภัณฑ์ และเครื่องมือต่าง ๆ เพื่อให้เป็นโรงเรียนที่สามารถจัดการเรียนการสอนให้นักเรียนมีความรู้ทางวิชาการเป็นอย่างดี มีคุณธรรม จริยธรรม มีความประพฤติเป็นที่พึงประสงค์ของสังคม และสามารถดำรงตนอยู่ในสังคมได้อย่างมีคุณภาพ

วันที่ 24 สิงหาคม พ.ศ. 2555 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงรับโรงเรียนอยู่ในพระราชูปถัมภ์ โดยโรงเรียนเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทร์ ภูเก็ต เป็นโรงเรียนมัธยมศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 14  รับนักเรียนแบบสหศึกษาทั้งประจำและไป-กลับ

ความเป็นมาในการดำเนินกิจกรรม

โรงเรียนเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทร์ ภูเก็ต ตั้งอยู่บริเวณที่ดินป่าเลนเกาะคลองผี หรือป่าชายเลนคลองเกาะผี ประกาศเป็นป่าคุ้มครองและป่าสงวนแห่งชาติ พุทธศักราช 2481 โดยโรงเรียนได้รับอนุญาตตามประกาศกรมป่าไม้ ให้ส่วนราชการหรือองค์การรัฐเข้าไปใช้ประโยชน์ภายในเขตป่าสงวนแห่งชาติ ฉบับที่ 287/2537 จำนวน 71 ไร่ 3 งาน ซึ่งมีป่าชายเลนอยู่กลางโรงเรียนและบริเวณรอบๆ ในปี พ.ศ. 2559 นายมนตรี พรผล ผู้อำนวยการโรงเรียนเห็นความสำคัญของการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ และปัญหาจำนวนขยะที่มีในโรงเรียนเป็นจำนวนมาก จึงริเริ่มรวมกลุ่มจิตอาสา ร่วมจัดการทรัพยากรธรรมชาติป่าชายเลนอย่างยั่งยืน ต่อมาในปี พ.ศ. 2560 ได้ประกาศจัดตั้ง “ชมรมปูก้ามดาบ” ใช้อักษรย่อว่า “ชป.ภก.” เรียกเป็นภาษาอังกฤษว่า “The Fiddler Crabs Phuket” ใช้อักษรย่อว่า “FC.PK.” ตราสัญลักษณ์ของชมรมเป็นรูป “ปูก้ามดาบหนีบใบไม้” เพราะปูที่รู้เวลาน้ำขึ้นน้ำลง จะใช้ก้ามเล็กขุดดินโดยช่วยกันพยุงและดึงดินขึ้นมา เปรียบเหมือน ชมรมที่ช่วยกันพยุงประสานความร่วมมือรักษาป่าชายเลนศรีนครินทร์ ส่วนการ “หนีบใบไม้” หมายถึง การรักษาความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากร

กิจกรรมด้านสิ่งแวดล้อม

การดำเนินโครงการศูนย์อนุรักษ์และฟื้นฟูปูแสม ปูดำ สู่การจัดการธรรมชาติป่าชายเลนอย่างยั่งยืน พัฒนาป่าชายเลนในโรงเรียนเป็นแหล่งเรียนรู้ จัดทำทางเดินศึกษาป่าชายเลน ติดป้ายให้ความรู้ระบบนิเวศป่าชายเลน ฟื้นฟูป่าชายเลนโดยการปลูกต้นไม้เสริมเสริม เช่น โกงกาง การอนุรักษ์พันธุ์ปลาพันธุ์ปูตามธรรมชาติ การอนุบาลสัตว์น้ำและปล่อย ปูแสม ปูดำ เพื่อเพิ่มจำนวน โดยการสร้างบ้านด้วยไม้ไผ่ ประกอบเป็นรูปสี่เหลี่ยมยึดด้วยสกรูไม้ไผ่ นำไปวางบริเวณพื้นที่ที่สำรวจไว้ ใส่กิ่ง ไม้ ใบไม้แห้งลงไปด้านใน ซึ่งยังช่วยดักตะกอนดิน ลดผลกระทบออกไปสู่หญ้าทะเลและปะการัง แม้ไม้ไผ่จะใช้งานในระยะเวลาที่สั้น แต่ก็เป็นวัสดุตามธรรมชาติที่ย่อยสลายได้และสามารถซ่อมแซมได้

การบูรณาการสู่ 8 สาระการเรียนรู้ ซึ่งได้พัฒนาและฝึกทักษะการดำรงชีวิต ประกอบด้วยหลายกิจกรรม ได้แก่ การปลูกพืชผักสวนครัว การเลี้ยงปลาในบ่อ การเลี้ยงไก่ไข่ ตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง โดยการมีนักเรียน ม.1 - ม.6 ใช้พื้นที่ในการศึกษาเรียนรู้ในรายวิชาการงานอาชีพ และนักเรียนที่ได้รับทุนอาหารกลางวัน และนักเรียนหอพัก ช่วยดูแลและ การทำปุ๋ยหมักจากการนำใบไม้ กิ่งไม้ และเศษอาหารจากโรงอาหารมาทำเป็นปุ๋ยอินทรีย์ในวิชาเกษตร

การเรียนรู้ภายใต้โครงการสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน เป็นการใช้ประโยชน์พืชพรรณและสัตว์ต่าง ๆ ในป่าชายเลนบูรณาการในวิชาต่าง ๆ ตั้งแต่ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 - 6  เช่น วิชาดนตรี แต่งเพลงและออกแบบท่าเต้นเกี่ยวกับป่าชายเลน วิชาการงานอาชีพ วิชาศิลปะนำสีเหงือกปลาหมอมาทำขนม วิชาวิทยาศาสตร์ ศึกษาเซลล์เหงือกใบปลาหมอ เป็นต้น สมาชิกสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียนได้ร่วมกับองค์การบริหารส่วนท้องถิ่นและชุมชน สำรวจจัดทำฐานทรัพยากรท้องถิ่น นำไปสู่การจัดทำหลักสูตรท้องถิ่น

นอกจากนี้ ยังได้พัฒนาการเรียนรู้ด้านสิ่งแวดล้อมศึกษาในโครงการ Eco School ที่มุ่งเน้นการพัฒนาการเรียนการสอนในระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 - 6 ผ่านการทำกิจกรรมเพื่อพัฒนาการจัดการสิ่งแวดล้อมในโรงเรียน เสริมสร้างความตระหนักด้านการรักษาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยเริ่มต้นจากในห้องเรียนและขยายไปถึงการพัฒนาสิ่งแวดล้อมในชุมชน เช่น ทรัพยากรในโรงเรียน แนวทางการอนุรักษ์ป่าชายเลนรอบโรงเรียน สาเหตุของปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมในชุมชนรอบโรงเรียน สภาพลมฟ้าอากาศ ฯลฯ

การจัดทำโครงการ Zero Waste ซึ่งดำเนินแนวทางในการลดการเกิดขยะตั้งแต่ต้นทาง โดยสร้างกลุ่มนักเรียนแกนนำจำนวน 2 คนต่อห้องเรียน อบรมความรู้ในการบริหารจัดการขยะ และส่งต่อความรู้ไปยังสมาชิกในห้องเรียน แต่ละห้องเรียนจะช่วยกันแยกขยะก่อนนำมาจำหน่าย นักเรียนแกนนำเป็นผู้ดูแลรายงานปริมาณขยะในแต่ละสัปดาห์ นำขยะที่ผ่านการคัดแยกไปขายให้กับบริษัทรับซื้อ จัดทำบัญชีรายรับ-รายจ่าย และนำเงินส่วนที่ได้มาเป็นทุนการศึกษาให้กับสมาชิกต่อไป อีกทั้งยังมีการรณรงค์ลดการใช้ไฟฟ้าในโรงเรียน และลงนามในพิธีรับมอบเทคโนโลยีพลังงานชุมชน ร่วมทำบันทึกข้อตกลงการใช้พลังงานทดแทนจากโซล่าเซลล์ ซึ่งจัดทำเป็นนโยบายของโรงเรียนช่วยในการประหยัดพลังงาน ทำให้สามารถลดรายจ่ายค่าไฟฟ้าจาก 500,000 บาทต่อเดือน เหลือ 360,000 บาทต่อเดือน

การดำเนินโครงการท่องเที่ยวเชิงนิเวศเพื่อการอนุรักษ์ในป่าชายเลนกลางโรงเรียน ซึ่งเป็นแหล่งเรียนรู้และสถานที่ท่องเที่ยวของชุมชน สร้างความภูมิใจ ความรัก และความรับผิดชอบต่อการดูแลทรัพยากรธรรมชาตินี้ให้คงอยู่ต่อไป

โรงเรียนเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทร์ ภูเก็ต ในพระราชูปถัมภ์
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี

189 ถ.รัตนโกสินทร์ 200 ปี ม.1 ต.วิชิต อ.เมือง จ.ภูเก็ต 83000

ประสานงาน : นางสาวศิรินันท์ มานุ้ย โทร. 093 794 5009

สมาชิกกลุ่ม : นักเรียน จำนวน 2,509 คน คณะผู้บริหาร คณะครูและบุคลากรทางการศึกษาจำนวน 169 คน ผู้ปกครองจำนวน 1,085 คน และชาวบ้านในชุมชน จำนวน 210 คน

พื้นที่ดำเนินงาน โรงเรียนเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทร์ ภูเก็ต ในพระราชูปถัมภ์ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ป่าเลนเกาะคลองผีหรือป่าเลนคลองเกาะผี ในเขตป่าสงวนแห่งชาติป่าชายเลนคลองเกาะผี จำนวน 71 ไร่ 3 งาน

ระยะเวลาในการทำงานอนุรักษ์ : ปี พ.ศ. 2559 - ปัจจุบัน (รวม 7 ปี)

ผลที่เกิดขึ้นจากการดำเนินงาน

• ป่าชายเลนเป็นพื้นที่ทำกิจกรรมหลากหลาย ได้แก่ แหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศของโรงเรียน แหล่งเพาะพันธุ์สัตว์น้ำ และอนุบาลสัตว์น้ำเพิ่มปริมาณปลา  ปูแสม ปูดำ ออกสู่ทะเลใหญ่ เป็นแหล่งอาหารและรายได้ของคนในชุมชน   
• เป็นแหล่งเรียนรู้เรื่องสิ่งแวดล้อม โครงการสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน และหลักสูตรการเรียนรู้ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมบูรณาการในสาระการเรียนเรียนรู้ 8 สาระวิชา  
• การสร้างจิตสำนึกให้เยาวชนและชุมชนรักหวงแหนสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ ได้ซึมซับใกล้ชิดกับธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

การสนับสนุนจากองค์กรหรือหน่วยงาน

• สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน สนับสนุนงบประมาณในการจัดทำสะพานทางเดินป่าชายเลน ป้ายให้ความรู้พรรณไม้ ปู ฯลฯ อุปกรณ์วัดความเค็ม อุณหภูมิ กล้องถ่ายรูป
• มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตภูเก็ต และมหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต จัดกิจกรรมค่ายบูรณาการสิ่งแวดล้อม รวมทั้งการร่วมปลูกป่า
• สำนักงานเทศบาลตำบลวิชิต สนับสนุนเรื่องการยืมเรือแคนู ในการทำกิจกรรม และงบประมาณการจัดกิจกรรมค่ายส่งเสริมสิ่งแวดล้อม
• สำนักงานประมงจังหวัดภูเก็ต สนับสนุนพันธุ์ปูดำขนาดเล็ก จำนวน 30,000 ตัว และทุกปีจะมีการปล่อยปูดำ
• ทรัพยากรป่าชายเลนจังหวัดภูเก็ต สนับสนุน ต้นโกงกางในการจัดกิจกรรมปลูกป่าชายเลน
• สำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 15 (ภูเก็ต) สนับสนุนอบรมการแยกขยะ
• สำนักงานเทศบาลนครภูเก็ต สนับสนุนการจัดกิจกรรมวันสิ่งแวดล้อม โดยมีการจัดบูธให้ความรู้ เรื่อง การแยกขยะ การไม่ใช้โฟมและพลาสติก การทำปุ๋ยหมัก การนำพลาสติกมาใช้ประโยชน์
• กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม ร่วมงาน Eco school ระดับกลาง