กลุ่มอนุรักษ์ป่าชายเลนเพื่อเพิ่มปริมาณปูเปี้ยว

บทพิสูจน์ของความขัดแย้งที่เปลี่ยนจากการเผชิญหน้ากันด้วย “กำลังและความรุนแรง” มาสู่การใช้ “ความรู้และความรัก” ของชาวบ้าน  นับเป็นวิธีการที่สันติและสามารถจัดการตนเองและปกป้องจากผู้บุกรุกป่าชายเลนเพื่อทำบ่อเลี้ยงกุ้ง และจับจองพื้นที่ในทะเลเพื่อทำคอกหอยแครง ทำให้ป่าชายเลนและป่าชายหาดเสื่อมโทรม เกิดมลพิษน้ำเสียได้

ชาวบ้านสองชุมชนในตำบลเลม็ด อ.ไชยา และตำบลเขาถ่าน อ.ท่าฉาง ซึ่งเป็นชุมชนบริเวณอ่าวบ้านดอน จ.สุราษฎร์ธานี นำเรื่องของปูเปี้ยว สัตว์เล็กๆ ในป่าชายเลนซึ่งมีปริมาณลดลง มาเป็นประเด็นในการทำงานสิ่งแวดล้อม โดยใช้งานวิจัยเป็นเครื่องมือในการชี้ปัญหาและแนวทางในการแก้ไข

ผลการวิจัยนำมาสู่การจัดตั้งกลุ่มอนุรักษ์ทรัพยากรป่าชายเลนเพื่อเพิ่มปริมาณปูเปี้ยว เพื่อเป็นองค์กรในวางแผนจัดการทรัพยากรธรรมชาติอย่างเป็นระบบ เฝ้าระวังการบุกรุกป่าชายเลนและการใช้เครื่องมือจับสัตว์น้ำที่ผิดกฎหมาย ฟื้นป่าชายเลนจากที่เคยเป็นนากุ้งร้าง ออกกฎระเบียบในการใช้ประโยชน์จากป่าชายเลนและทรัพยากรชายฝั่ง การจัดพื้นที่เพาะเลี้ยงปูเปี้ยว

พลังจากสองตำบลขยายเป็นเครือข่ายองค์กรชาวบ้านรอบอ่าวบ้านดอน เพื่อเป้าหมายเดียวกัน คือ รักษาอ่าวบ้านดอนและอาชีพประมงพื้นบ้าน ด้วยการปักแนวไม้ไผ่ในทะเล เป็นการระบุเขตชายฝั่งเสมือนแนวเขตป่าบก ป้องกันการรุกล้ำของเรือประมงพาณิชย์ จัดทำเขต “นาทะเล” เป็นแนวยาวทั้งอ่าวบ้านดอนเพื่อให้ชุมชนประมงพื้นบ้านได้ใช้ประโยชน์จากทรัพยากรชายฝั่ง   นำประโยชน์จากการใช้งานวิจัยมาเชื่อมโยงเรื่องป่าเพื่อแก้ปัญหา กับการสร้างรายได้ เช่น การวิจัยท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์และอนุรักษ์  เนื่องจากพื้นที่รอบอ่าวบ้านดอนเป็นแหล่งก่อกำเนิดของอารยธรรมศรีวิชัยที่เป็นต้นสายธารของวัฒนธรรมปักษ์ใต้ สามารถพัฒนาเป็นจุดขายในเรื่องแหล่งท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ได้ 

เป็นแบบอย่างการจัดการทรัพยากรชายฝั่งทะเลที่บูรณาการความรู้หลายสาขา เพื่อนำมาสร้างความเข้มแข็งให้แก่ชุมชนประมงพื้นบ้าและฟื้นฟูระบบนิเวศได้อย่างแท้จริง