โรงเรียนบ้านเสาธงชัย จังหวัดศรีสะเกษ

ดินแดนสนุกเรียน เสริมทักษะชีวิต รักษ์สิ่งแวดล้อม

โรงเรียนติดเขตชายแดนไทยกัมพูชา ผ่านเหตุการณ์กระสุนจากการสู้รบตกในโรงเรียน กลายเป็นพื้นที่เสี่ยงภัย ครูและนักเรียนเสียขวัญกำลังใจ เกิดความไม่ปลอดภัยในชีวิต  ปัจจุบันสถานการณ์สงบแล้ว และอดีตที่น่ากลัวได้เลือนรางไป หลุมหลบภัยในโรงเรียนได้รับการระบายสีและแต่งแต้มให้กลายเป็นแหล่งเรียนรู้ มีชุมชน และหน่วยงานราชการเข้ามาร่วมจัดกิจกรรมการเรียนการสอนห้องเรียนธรรมชาติ การอนุรักษ์พืชในบริเวณโรงเรียนและป่าชุมชนบ้านเสาธงพื้นที่ 107 ไร่  เด็ก ๆ ได้ขยายพันธุ์ไม้ ปลูกป่า สำรวจป่า สำรวจสมุนไพร พืชอาหาร การทำแนวกันไฟป่า การเรียนรู้กับครูภูมิปัญญาและผู้สูงวัย เพื่อฝึกฝนทักษะอาชีพการทำนา ทำสวน การทอเสื่อ และจักสาน รวมถึงการซ้อมเข้าหลุมหลบภัยกับหน่วยทหารในพื้นที่ ผลการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติ ทุนทางสังคมและวัฒนธรรม สอดคล้องกับบริบทพื้นที่ สร้างให้เด็ก ๆ เป็นคนที่มีความรู้รอบตัว มีทักษะในการดำรงชีวิต และเป็นพลเมืองที่มีคุณภาพของประเทศ  

การก่อเกิดกลุ่ม

            โรงเรียนบ้านเสาธงชัยเป็นโรงเรียนที่อยู่ติดชายแดนไทย-กัมพูชา ตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 25 มิถุนายน พ.ศ. 2513 เปิดเรียนครั้งแรก โดยอาศัยศาลาวัดบ้านโนนเสาธง เปิดทำการสอนตั้งแต่ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1-4 มีนักเรียนทั้งหมด 58 คน โดยมีนายสมพงษ์ สกุลทอง ดำรงตำแหน่งครูใหญ่  ในปี พ.ศ. 2515 กองทัพภาคที่ 2 โดยศูนย์ปฏิบัติการพิเศษ (ศ.ปศ.24) ได้จัดสร้างอาคารเรียนแบบ ป.1 ซ (สูง) เป็นอาคารไม้ใต้ถุนสูง หลังคามุงสังกะสี ขนาด 4 ห้องเรียน มูลค่า 130,000 บาท โดยสร้างอยู่บนที่ตั้งโรงเรียนในปัจจุบัน

ในปี พ.ศ. 2531 เหตุการณ์สู้รบกันตามแนวชายแดนไทย-กัมพูชา ทำให้ลูกกระสุนปืนใหญ่ไม่ทราบเป็นของฝ่ายใดเข้ามาตกและระเบิดภายในบริเวณโรงเรียน จำนวน 3 ลูก สร้างความเสียหายแก่อาคารเรียนและอาคารประกอบ โชคดีไม่มีใครได้รับอันตรายเนื่องจากเป็นช่วงปิดภาคเรียน ภายหลังเหตุการณ์ครั้งนี้กรมทหารพรานที่ 23 กองร้อย อส.อำเภอกันทรลักษ์ และชาวบ้านได้ร่วมกันสร้างหลุมหลบภัย จำนวน 3 แห่งในโรงเรียน และสร้างเพิ่มอีก 1 แห่ง โดยสำนักงานคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ (สปช.) เพื่อใช้ในการหลบภัย

ปัจจุบัน โรงเรียนเสาธงชัยเป็นโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัด สพป. ศรีสะเกษ เขต 4  เน้นการเรียนการสอนโดยใช้หลักสูตรท้องถิ่นในโรงเรียนและนอกห้องเรียน มีชุมชนและหน่วยงานราชการช่วยจัดกิจกรรมการเรียนการสอนแก่เด็ก ๆ ตั้งแต่ระดับชั้น ป.1-ป.6 เพิ่มความรอบรู้และทักษะการใช้ชีวิต

การบริหารจัดกา/กิจกรรม

โรงเรียนใช้ทรัพยากรธรรมชาติและภูมิปัญญาท้องถิ่นบูรณาการในกระบวนการเรียนรู้ นอกจากความรู้ที่เด็ก ๆ จะได้รับตามหลักสูตรการศึกษาแล้ว เด็กจะได้เรียนรู้คุณค่า การใช้ประโยชน์ทรัพยากรธรรมชาติในท้องถิ่น การทำกินและทักษะอาชีพ เพื่อให้สามารถดำรงชีวิตในอนาคตได้ โดยการจัดฐานการเรียนรู้ที่มีความหลากหลาย ตั้งแต่ฐานป่าชุมชน ฐานการเกษตร และการงานอาชีพ ซึ่งในป่าจะเป็นกิจกรรมขยายพันธุ์ไม้ ปลูกเพิ่ม สำรวจป่าและสมุนไพร ชนิดพืชอาหาร และการเก็บหาของป่า การทำแนวกันไฟป่า รวมถึงการอนุรักษ์พืชในบริเวณโรงเรียน และป่าชุมชนบ้านเสาธงชัย  ทั้งนี้ภายใต้ชมรม “ขยายพันธุ์ไม้ในโรงเรียน”  นักเรียนได้เกิดความตระหนักและเห็นคุณค่าของพันธุ์ไม้หายาก ตลอดจนฝึกทักษะให้นักเรียนได้สามารถเพาะ ขยายพันธุ์ไม้ ได้แก่ ต้นมะม่วงกะล่อน ซึ่งเป็นพันธุ์มะม่วงโบราณและหายาก และต้นลำดวน ซึ่งเป็นต้นไม้ประจำจังหวัดศรีสะเกษ

การพัฒนาและสร้างสรรค์หลุมหลบภัยเป็น “ฐานท่องแดนเนรมิต” เปลี่ยนภาพที่น่ากลัวให้เป็นภาพใหม่ที่สดใส เพื่อการเรียนรู้อย่างมีความสุข โดยใช้หลุมหลบภัย 2 แห่ง แบ่งเป็น 6 ห้องเรียนรู้ ได้แก่ ดินแดนใต้ท้องทะเล มนุษย์ยุคหินเก่าชนเผ่าดั้งเดิม ระบบสุริยะจักรวาล สัญญาณจราจร อนุบาลแสนสนุก ดินแดนไดโนเสาร์ ซึ่งการดำเนินการสร้างแหล่งเรียนรู้ในหลุมหลบภัยนี้คณะศิษย์เก่าชุมชนและ หน่วยพัน ร.12 ได้ร่วมแรงร่วมใจกับบุคลากรทางการศึกษาโรงเรียนบ้านเสาธงชัย ช่วยกันสนับสนุนงบประมาณ ทีมงานช่างศิลป์ที่มีความสามารถในการสร้างสรรค์ เนรมิตออกมาสวยงามมาก    

ด้านการพัฒนาทักษะอาชีพ นักเรียนจะได้เรียนรู้ผ่านกิจกรรมการเรียนรู้เกษตรพอเพียงเลี้ยงชีพได้ ตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ซึ่งเด็ก ๆ จะได้ปลูกผักสวนครัว มะนาว เลี้ยงกบ เลี้ยงปลา ทอเสื่อ ซึ่งมีคณะกรรมการสถานศึกษา ประกอบด้วย ตัวแทนผู้ปกครอง ผู้อาวุโส ผู้ใหญ่บ้าน และ อบต. เป็นกลไกสำคัญในการพัฒนาการเรียนการสอนให้เกิดสัมฤทธิ์ผลการศึกษาขั้นพื้นฐาน การบูรณาการทรัพยากรธรรมชาติในพื้นที่ รวมถึงความต้องการของผู้เรียน ครอบครัว ชุมชน เข้าสู่กระบวนการเรียนรู้ สามารถใช้ประโยชน์พื้นที่ป่าชุมชนในการเป็นแหล่งศึกษาเรียนรู้ด้านธรรมชาติ การสนับสนุนการดำเนินกิจกรรมการอนุรักษ์ควบคู่กับการพัฒนาศักยภาพด้านต่าง ๆ ของเด็ก ส่งผลต่อการเรียนรู้ ทักษะและพัฒนาการของเด็กและเยาวชนในโรงเรียน

โรงเรียนบ้านเสาธงชัย
โรงเรียนบ้านเสาธงชัย หมู่ที่ 1 ต.เสาธงชัย อ.กันทรลักษ์ จ.ศรีสะเกษ 33110

ประสานงาน : นางดาวเรือง มีชัย (ผู้อำนวยการโรงเรียน) โทร. 0953450140

สมาชิกกลุ่ม : สมาชิกเป็นนักเรียนตั้งแต่ระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 1-6 จำนวนสมาชิกทั้งหมด 90 คน คณะครูที่ปรึกษา จำนวน 6 คน ครูภูมิปัญญาท้องถิ่นสาขาต่าง ๆ จำนวน 10  คน คณะกรรมการสถานศึกษา จำนวน 9  คน

พื้นที่ดำเนินงาน : แหล่งเรียนรู้ในโรงเรียน และแหล่งเรียนรู้นอกห้องเรียนตามฐานการเรียนรู้ ที่สร้างขึ้นสอดคล้องกับหลักสูตรท้องถิ่น โดยใช้หน่วยบูรณาการการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้และพันธุ์ไม้ประจำถิ่น

ระยะเวลาในการทำงานอนุรักษ์ : ปี พ.ศ. 2551 - ปัจจุบัน (รวม 15 ปี)

 ผลที่เกิดขึ้นจากการดำเนินงาน

การจัดการเรียนการสอนหลักสูตรท้องถิ่น ที่มีสาระสำคัญเพื่อสร้างความเข้าใจ ความตระหนักรู้ และความรักในท้องถิ่น ประกอบด้วย

• ประวัติความเป็นมาของหมู่บ้านเสาธงชัย
• แนวทางการอนุรักษ์ป่าไม้และป่าชุมชนบ้านเสาธงชัย
• องค์ประกอบของต้นไม้
• คุณค่าของป่าและความปลอดภัยจากการใช้ประโยชน์จากป่า

การสนับสนุนจากองค์กรหรือหน่วยงาน  

• มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ ให้ความรู้ด้านการเกษตรและการปลูกผัก
• คณะกรรมการป่าชุมชนบ้านเสาธงชัย ให้การสนับสนุนในการเรียนรู้และพัฒนาพื้นที่บริเวณป่าชุมชน
• อบต. เสาธงชัย อุทยานแห่งชาติเขาพระวิหาร ให้การสนับสนุนการเยี่ยมชมและทัศนศึกษา
• สถานีควบคุมไฟป่าเขาพระวิหาร ให้ความรู้เกี่ยวกับการป้องกันไฟป่า
• กองพันทหารราบที่ 12 หน่วยพาะกิจที่ 1 ฐานปฏิบัติการเสาธงชัย โครงการพัฒนาป่าไม้ตามแนวพระราชดำริ(บ้านด่าน) เพื่อให้ความรู้เกี่ยวกับวัตถุระเบิดหรือวัตถุต้องสงสัย  ซึ่งอาจจะตกค้างในพื้นที่ รวมถึงการซ้อมการหลบภัย