215

ชุมชนตำบลนางิ้ว จังหวัดขอนแก่น

ทวงคืนผืนป่าเพื่อฟื้นให้เป็นมรดกของส่วนรวม

   ตำบลนางิ้ว เป็นชุมชนขนาดกลางประกอบด้วย 7 หมู่บ้าน ที่ใช้ป่าโคกใหญ่ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของป่าโคกสูงบ้านดง ผืนป่าใหญ่ที่อยู่ระหว่างภูพานคำกับเขาสวนกวาง ป่าบริเวณนี้เคยเป็นพื้นที่สัมปทานไม้ทำหมอนรถไฟถึง 2 รอบ ต่อมาก็ถูกบุกรุกแผ้วถางจนมีสภาพเสื่อมโทรม ราชการจึงจัดสรรให้เป็นที่ทำกินแก่ชุมชน แรงกระตุ้นในช่วงโครงการปลูกป่าถาวรเฉลิมพระเกียรติฯ เพื่อฟื้นฟูป่าหลังจากการประกาศยุติสัมปทานป่าไม้ทั่วประเทศ ทำให้ชุมชนต้องการจัดการป่าในบ้านตนเอง เริ่มจากการทวงคืนผืนป่าจากการบุกรุกด้วยสันติวิธี โดยใช้เวลาถึง 13 ปี ระหว่างกระบวนการทวงคืนได้รวบรวมผืนป่าที่กระจัดกระจายอยู่ในหมู่บ้านต่างๆ ให้เป็นป่าชุมชนรวม 1,059 ไร่ โดยแบ่งการดูแลตามลักษณะการใช้ประโยชน์ และเป็นการสร้างการมีส่วนร่วมไปในตัว เช่น ป่าดอนปู่ตา ป่าทำเลเลี้ยงสัตว์ ชาวบ้านดูแลตามวัฒนธรรม ป่าในโรงเรียน ให้เป็นแหล่งศึกษาธรรมชาติที่โรงเรียนดูแล ขุดลอกคันคูรอบป่าและใช้ผ้าเหลืองเวียนรอบป่าเป็นระยะทาง 5,600 เมตร จากนั้นปลูกไผ่เลี้ยงบนคันคูรอบทั้งป่า เพื่อสร้างแนวป้องกันการบุกรุกและเป็นพืชอาหาร กระบวนการฟื้นป่าเกิดขึ้นทั้งในระดับหมู่บ้าน ตำบล และร่วมกับหน่วยงานภาครัฐและเอกชน การจัดการป่าของตำบลนางิ้วเป็นแบบอย่างของการฟื้นป่าโคกที่มีลักษณะแห้งแล้งให้คืนกลับมาเป็นแหล่งอาหารชุมชน ด้วยการใช้กุศโลบายหลายอย่างในการทำงานไปสู่เป้าหมาย...


215