1,396

การสืบค้นอัตลักษณ์คุ้งบางกะเจ้า

คุ้งบางกะเจ้าเป็นพื้นที่ความหลากหลายทางชีวภาพและวัฒนธรรม ผู้คนในคุ้งน้ำแห่งนี้มีความเป็นมายาวนานตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา การเติบโตของสังคมในช่วงเวลาต่างๆ ทำให้วิถีชีวิตชาวสวน ระบบเศรษฐกิจ และสภาพแม่น้ำลำคลอง เปลี่ยนแปลงไป ปัจจุบัน ชาวคุ้งบางกะเจ้าพยายามรวมพลังและสร้างภาคีเพื่อร่วมกันก้าวผ่านปัญหาที่สะสมมานานจนส่งผลกระทบในหลายๆ ด้าน

 

ด้วยศักยภาพการเป็นพื้นที่สีเขียวใกล้กรุงเทพฯ ที่มีขนาดใหญ่ที่สุด ทำให้หลายหน่วยงานเข้ามาทำงานเพื่ออนุรักษ์พื้นที่สีเขียวนี้ไว้ แต่เท่าที่ผ่านมา ยังขาดกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน มูลนิธิชัยพัฒนา จึงได้มอบหมายให้มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ จัดทำ (ร่าง) แผนแม่บทเพื่อการอนุรักษ์และพัฒนาพื้นที่สีเขียวคุ้งบางกะเจ้าอย่างยั่งยืน ในปี 2559 เพื่อเป็นเครื่องมือในการกำหนดทิศทางการพัฒนาจากหน่วยงานต่างๆ ให้มีความสอดคล้องและบูรณาการ

 

กลุ่ม ปตท. เป็นหน่วยงานหนึ่งที่ใกล้ชิดกับพื้นที่คุ้งบางกะเจ้า เนื่องจากสภาพที่ตั้งของโรงกลั่นบางจาก และคลังน้ำมันพระโขนง ที่อยู่ฝั่งตรงข้ามกับคุ้งบางกะเจ้า และได้เริ่มกิจกรรมเพื่อพัฒนาสังคมในคุ้งบางกะเจ้าตั้งแต่ทศวรรษที่แล้ว ในโครงการ “รักษ์ป่า สร้างคน ๘๔ ตำบล วิถีพอเพียง” ในคุ้งบางกะเจ้ามีตำบลบางน้ำผึ้งเข้ามร่วมโครงการ หลังจากนั้น กลุ่ม ปตท. และบริษัท ปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) ได้ประสานงานกับทางมูลนิธิชัยพัฒนาและกรมป่าไม้ ในการฟื้นฟูพื้นที่บริเวณสวนศรีนครเขื่อนขันธ์ ในปี 2556 และปัจจุบัน ปตท. ได้โอนความรับผิดชอบของโครงการที่จัดตั้งใหม่ เรียกว่า “โครงการรักษ์ป่า รักษ์น้ำ รักษ์คุ้งบางกะเจ้า” เพื่อสานต่อโครงการต่างๆ ที่เคยทำมาก่อนหน้านี้ ภายใต้แนวคิดการทำงานร่วมกับชุมชนอย่างมีส่วนร่วม เพื่อสร้างความกินดีอยู่ดี และรักษาสิ่งแวดล้อมที่ดี

 

งานสืบค้นอัตลักษณ์คุ้งบางกะเจ้า เป็นส่วนหนึ่งของการวางรากฐานการทำงาน เพื่อให้การพัฒนาในทุกๆ ด้าน สอดคล้องกับวิถีชีวิตชาวคุ้งบางกะเจ้า และรักษาเสน่ห์ของชุมชนที่มีความเป็นมายาวนานแห่งนี้ ปตท. มอบหมายให้สถาบันลูกโลกสีเขียว รับผิดชอบงานสืบค้นอัตลักษณ์คุ้งบางกะเจ้า โดยเริ่มดำเนินการมาตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2560 เป็นจุดเริ่มต้นในการสร้างระบบฐานข้อมูลของคุ้งบางกะเจ้า เพื่อให้ชุมชนและหน่วยงาน/องค์กร ที่มีส่วนเกี่ยวข้องสามารถเข้าถึงข้อมูลอัตลักษณ์ เป็นการลดขั้นตอน ลดงบประมาณในการสืบค้น แต่สามารถนำข้อมูลไปใช้ในการวางแผนงานและกำหนดเป้าหมายชองพื้นที่ที่จะพัฒนาได้เลย นอกจากนี้ ยังเป็นการลดภาระของผู้ให้ข้อมูลในชุมชน ที่เผชิญกับปัญหาการให้ข้อมูลเดิมๆ ซ้ำๆ อยู่เสมอ

 

งานสืบค้นอัตลักษณ์คุ้งบางกะเจ้า เป็นการศึกษาตัวตนของคุ้งบางกะเจ้าตั้งแต่สมัยโบราณจนถึงปัจจุบัน โดยสังเคราะห์ข้อมูลที่ได้จากสองระดับคือ ข้อมูลปฐมภูมิ ซึ่งได้จากการสืบค้นข้อมูลในตัวผู้รู้แขนงต่างๆ และข้อมูลทุติยภูมิ ซึ่งมาจากการทบทวนวรรณกรรม (Literature Reviews) ข้อมูลวิจัยและเอกสารต่างๆ โดยนำเสนอเป็น 3 ด้านคือ ด้านสังคม ด้านเศรษฐกิจ และด้านสิ่งแวดล้อม เพื่อให้สอดคล้องกับ (ร่าง) แผนแม่บทเพื่อการอนุรักษ์และพัฒนาพื้นที่สีเขียวคุ้งบางกะเจ้าสู่ความยั่งยืน รวมทั้งการจัดทำรายงานฉบับเต็ม การจัดทำคำสำคัญ (keywords) ที่ระบุถึงอัตลักษณ์คุ้งบางกะเจ้า การจัดทำแผนที่และข้อมูลเส้นทางการท่องเที่ยว และการจัดระบบภาพถ่ายเสน่ห์ของคุ้งบางกะเจ้าที่นิตยสาร Time ให้การยกย่องว่าเป็น The Best oasis of Asia


1,396