29 มกราคม 2561
1,331

บ้านโคกพยอม ชีวิตในคลอง

คลองติหงีเป็นคลองน้ำเค็มยาวกว่า 4 กม. ตลอดสองฝั่งคลองหนาแน่นด้วยป่าชายเลน ชายน้ำเรียงรายด้วยแนวกระชังปลา ซึ่งเป็นอาชีพหลักของชาวบ้านโคกพะยอม วิถีชีวิตที่พึ่งพาความอุดมจากทรัพยากรเช่นนี้เป็นเสน่ห์ที่เชื้อเชิญให้เยี่ยมชมพร้อมสัมผัสความงามของธรรมชาติกลางทะเล

สมัยก่อน บ้านโคกพะยอมเป็นเพียงหย่อมบ้านเล็กๆ เลี้ยงชีพด้วยการตัดไม้เผาถ่าน เมื่ออยากจะฟื้นฟูป่าก็ทำไม่ได้ เพราะไม่มีสิทธิ์ในฐานหมู่บ้าน จึงใช้การออมทรัพย์จนในที่สุดสามารถแยกเป็นหมู่บ้านเต็มตัว แล้วก็เริ่มงานอนุรักษ์โดยจัดตั้งกลุ่มเลี้ยงแพะบริเวณป่าที่หมดสัมปทานแล้ว เพื่อขอเข้าไปจัดการพื้นที่ป่า มีกิจกรรมต่างๆ เช่น การปลูกป่าในวันสำคัญ

หลายปีผ่านไป หมู่บ้านแห่งนี้เริ่มเป็นที่ยอมรับจากภายนอก และกลายเป็น “บ้านโคกพยอม” หมู่ 18 ในปี พ.ศ.2546 จากนั้นก็ตั้งคณะกรรมการป่าชายเลน กำหนดระเบียบการใช้ประโยชน์จากป่าชายเลน 1,250 ไร่ จัดกลุ่มอาชีพประมงพื้นบ้านเลี้ยงปลาในกระชังตลอดแนวคลองติงหงี เป็นผลงานที่แสดงถึงพลังของชาวบ้านในการพึ่งพาตนเองโดยกรมประมงให้ความสนับสนุนในเบื้องต้น

ทุกวันนี้ ชาวบ้านโคกพะยอมกว่า 600 คน มีพื้นที่ป่าชายเลนที่อนุรักษ์เพิ่มเป็น 3,000 ไร่ มีแนวกระชังเลี้ยงปลาเป็นห้องเรียนภูมิปัญญาท้องถิ่นไว้ให้ลูกหลาน มีความมั่นคงทางอาหาร มีรายได้พอประมาณและมีกองทุนหมู่บ้านช่วยเหลือผู้ด้อยโอกาส

ถ้าเดินเข้าไปลึกๆ ในป่าจะเห็นร่องรอยเตาถ่านสมัยก่อน ซึ่งเป็นเครื่องย้ำเตือนให้ชาวบ้านตระหนักถึงผลร้ายจากการสูญเสียทรัพยากรเมื่อครั้งอดีต

สัมผัสวิถีชีวิตประมงพื้นถิ่น
ชุมชนบ้านโคกพะยอมมีสิ่งน่าสนใจหลากหลาย ตั้งแต่ผืนป่าธรรมชาติ การประมงพื้นบ้าน และวิถีคนชายฝั่ง ถ้าจะเที่ยวบ้านโคกพะยอมจึงควรมีเวลาอย่างน้อย 3 วัน 2 คืน ไม่รวมการเดินทางเพื่อซึมซับความประทับใจให้เต็มอิ่ม โดยมีโปรแกรมการท่องเที่ยวดังนี้

วันแรก ปลูกป่าชายเลน เพื่อให้เข้าใจคุณค่าของป่า ลัดเลาะไปรู้จักพันธุ์ไม้ทั้งแสม โกงกาง พังกาหัวสุม ฯลฯ ตกเย็นร่วมวงกินข้าวที่ศาลาริมคลองด้วยกับข้าวง่ายๆ อย่างปูดำนึ่ง ปลาทอด น้ำพริก ซึ่งหาได้ในหมู่บ้าน อิ่มแล้วลงเรือพายเอื่อยๆ ไปตามคลอง ดูหิ่งห้อยตามแนวป่าเป็นการย่อยอาหาร

วันที่สอง เรียนรู้การทำกระชังปลา จับปูดำ ทำขนมลูกโรยซึ่งเป็นขนมพื้นถิ่นของที่นี่ ซึ่งทำจากลูกโรยหรือฝักถั่วดำที่เป็นต้นไม้ในป่าชายเลน

วันสุดท้าย นั่งเรือชมระบบนิเวศป่าชายเลนและชายฝั่ง ตั้งแต่บ้านโคกพะยอมไปออกทะเลอันดามัน ข้ามไปเกาะลิดี และดำน้ำชมปะการัง 


1,331